|
یک سال پیش تلویزیون ماهوارهای تیشک، وارد عرصهی کانالهای
ماهوارهای شد و این در حالی است که نیاز به وجود چنین تلویزیونی
در کردستان ایران سالهای زیادی بود که احساس میشد. به همین دلیل
خیلی زودتر از آنچه که انتظارش میرفت، در میان مردم کردستان ایران
و دیگر اقوام ایرانی صاحب جایگاهی مناسب شد. شکی نیست که در جهان
امروز رسانههای عمومی دارای وظیفه و نقشی معین در سازماندهی جوامع
در ابعاد مختلف هستند.
به همین جهت در جهان گستردهی اطلاعات، امروزه احزاب و سازمانهایی
که این نیاز را حس میکنند، میتوانند از طریق این وسیله افکار و
اندیشههای خودشان را پیرامون اوضاع جهانی و به مخاطبانشان به خوبی
منتقل کنند.
علیالخصوص در کردستان ایران که به سبب نبود تلویزیونهای آزاد و
مستقل کردی، که به مسایل و مشکلات جامعهی کردستان در ایران
بپردازند. خلائی درست شده بود که مردم بیشتر به طرف تلویزیونهای
فارس زبان و خارجی سوق پیدا کنند، این مسئله هم سبب میشود که
اندیشهی کردی دوباره زیر سیطرهی گفتمان فارسی برود. اما جدای از
کمیت و کیفیت تلویزیون تیشک مطلبی که در اینجا برای ما مهم است،
تأثیرات این تلویزیون در میان اجتماع مردم کردستان ایران است. آیا
این تلویزیون در مدت کوتاه حضور خود توانسته است جایگاه خود را
پیدا کند؟ آیا مردم کردستان ایران چه زمان از وقت آزاد خود را به
دیدن برنامههای تلویزیون تیشک اختصاص میدهند؟ برای جواب دادن به
این سوالات باید سوالات دیگری را مطرح ساخت که بیشتر به جهان
ارتباطات مربوط میشود، ارتباط یعنی پیوندخوردن، این کلمه در معنای
عام خود عبارت است از، انتقال اطلاعات، افکار و اندیشههای انسانی
از یک شخص به شخصی دیگر انتقال پیام از فرستنده به گیرنده به شرط
همسان بودن معانی در میان آنهاست. به زبان دیگر ارتباطات چگونگی
جریان انتقال یا مبادلهی اطلاعات در بین موجودات زندهی دنیاست.
که یکی از اساسیترین نیازهای وجود انسانها است.
هنگامی که ما به کلمهی ارتباط برمیخوریم، به تلفن، رادیو،
تلویزیون و کتاب و نشریات دیگر فکر میکنیم، اما ارتباط جمعی به چه
معناست «به عبارتی دیگر رساندن اطلاعات، انتقال اندیشه و افکار
عمومی در بعضی اوقات طرز خاصی از نگرش، به مجموعهی زیادی از
انسانها در یک زمان بدون در نظر گرفتن مکان و مرزهای جغرافیایی
میتواند ارتباط جمعی به حساب بیاید. که به وسیلهی رسانههای
عمومی انجام میپذیرد. در بحث ارتباطات مخاطب عنصری مهم و اصلی
است. مخاطب هدف اولیهی وسائل ارتباط جمعی برای انتقال پیام است.
مخاطب کسی است که محتوای پیام به او مربوط میشود، در پیام سهم
دارد و پیام به مصالح و منافع وی گره خورده است. در جهان امروز که
روز به روز مرزها از بین میرود و جهان با انفجار اطلاعات روبرو
شده است. ملتهایی میتوانند حرفی برای گفتن داشته باشند که ابراز
مدرن انتقال اطلاعات را در اختیار داشته باشند و در این میان
تلویزیون به مثابهی پر بینندهترین وسیلهی ارتباط جمعی جایگاهی
ویژه دارد. به همین علت دولتها و حکومتها از این وسیله به مانند
اسلحه بهره میگیرند، و به منظور تأثیرگذاری بر اجتماع خودشان و
دیگر جوامع بودجهای هنگفت را به آن اختصاص میدهند. چونکه خوب
میدانند وجود تلویزیون تا چه اندازه میتواند بر بسترهای اجتماعی،
سیاسی، اقتصادی و فرهنگی جوامع تأثیرگذار باشد. و از این راه به
آسانی میتوانند افکار، اندیشهها، اهداف و استراتژی خودشان را
منتشر کنند. اما سوالی که در اینجا مطرح میشود این است که، وظیفه
اصلی تلویزیون چیست؟ یا برای چه چیزی ما به تلویزیون نگاه میکنیم؟
اصلاً تلویزیون برای چی درست شده است؟ این نیاز از کجا پدید آمده
است؟ از نیاز مردمان بیکار برای پرکردن اوقاتشان یا از نیاز
دولتها برای سازماندهی افکار عمومی ملتشان؟ به راستی برای چه
انسانها به تلویزیون نیاز دارند؟ به باور ما این نیاز برآمده از
عادت انسانهاست. اختراع تلویزیون ثمرهی تکنولوژی برای انسانها در
جهان امروز است، به همین خاطر به سرعت این تکنولوژی در جهان پخش
شد. ما هم به عنوان انسان بعد از کار و تلاش روزانه، بدون شک اوقات
فراغت زیادی داریم که مجبوریم به شکلهای مختلف آن را پر کنیم. به
همین دلیل نیاز وجود تلویزیون همچنانکه در قبل ذکر شد، شاید از
بیکاری انسانها یا نیازمندی کار روزانهی ما ناشی شود. در اینجا
منظور این است که انسان ناگزیر است به نوعی خود را مشغول سازد و
تلویزیون ابزاری پر قدرت برای این منظور است.
چنین است که تلویزیون، این جعبهی جادویی کاری کرده است که رویای
دیدنش همهی مرزها را در نورد. این تکنولوژی نژاد، رنگ، زبان، ملیت
و جوامع و نیز پیر و جوان، زن و مرد را نمیشناسد. اما باید یاد
آور شد که تلویزیون تنها برای پرکردن اوقات فراغت نیست، بلکه نوعی
ساماندهی و سازماندهی بر عهدهی آن است که از توان گروههای انسانی
خارج است، به همین علت کارشناسان این رسانه بسیار متفکرانه کاری
کردهاند که تلویزیون چون زبان اندیشهاشان به میان جوامع مردمی
رسوخ کند و از این طریق توانستهاند بر آنها تأثیرات به سزایی
برجایی بگذارند.
بر همین مبنا نقش و وظیفهی تلویزیون مسئلهی بسیار مهم است که
باید به دقت آن را مورد کنکاش قرار داد. وجود رسانههای عمومی در
جامعه پیامدهای مختلفی درپی دارد.
الف: پیامدهای سیاسی که عبارتند از:
1ـ رشد و گسترش آگاهیهای سیاسی
2ـ شکلدهی تحولات سیاسی در سطحی گسترده
3ـ رشد افکار عمومی، توسعهی سیاسی و کمک به شکلگیری تشکلهای
مدنی
4ـ کمک به شکلگیری یکپارچگی سیاسی و بالابردن سطح آگاهی و حرکتهای
آزادیخواهانه و قانونمندکردن جوامع
ب: پیامدهای اجتماعی که از پیامدهای فوق مهمتر هستند:
1ـ تشکیل جهانی واحد و یکپارچگی فرهنگی و اجتماعی
2ـ کمک به شکلگیری تشکلهای مختلف اجتماعی و تأثیرگذاری بر
تغییرات فرهنگی، اجتماعی و ملی جوامع
3ـ ایجاد تغییرات در مفاهیم و خرده فرهنگهای جامعه و جوامع در جهت
منافع فرهنگ غالب
4ـ گسترش شهرنشینی و رشد جامعهی مدنی
ج: در زمینهی امنیت هم تلویزیون میتواند بسیار تأثیرگذار باشد:
1ـ ایجاد هویتی عمیق و ریشهدار در میان مردمان جوامع
2ـ ایجاد حس مسئولیت و حساسیت در قبال مصالح جامعه
3ـ سازماندهی افکار عمومی به نسبت توقعات امنیتی، سیاسی و اقتصادی
جوامع
بر همین اساس بحثکردن دربارهی تلویزیون تیشک بدون در نظرگرفتن
پارامترهای فوق، مؤثر واقع نمیشود. گرچه به سبب نوپابودن تیشک،
شاید اصولی نباشد که انتظارات وسیعی از آن داشته باشیم، اما نباید
فراموش کنیم که این تلویزیون تا اندازهای توانسته است وظایف خود
را به خوبی به انجام برساند، علیالخصوص به نسبت دیگر تلویزیونهای
کردستان ایران، بدون تعصب و به دور از حزبیگری، جایگاه ویژهای
دارد. این مسئله هم به چگونگی برنامههای تیشک برمیگردد. این
کانال ماهوارهای بایستی خیلی زودتر از اینها پا به عرصهی
ارتباطات میگذاشت، به همین دلیل ما هم با در نظر گرفتن
پارامترهایی که بدان اشاره شد، مطلب را با طرح 2 سؤال ادامه
میدهیم.
1ـ آیا تلویزیون تیشک در مدت فعالیتش توانسته جایگاه خود را پیدا
کند؟ آیا مردم کردستان ایران تا چه حد وقت خود را به دیدن
برنامههای تیشک اختصاص میدهند؟ در شرایط کنونی تیشک زبان
مجموعهای عظیم از مردم کرد در کردستان ایران است. و ادبیات زبانی
تیشک در آینده میتواند معیار زبانی باشد. موضع مسئولانهی
تلویزیون تیشک باعث شده است که برنامههای آن از نظر روانی هم
جایگاه ویژهای پیدا کند. زیرا ادبیات رسانهای تیشک ادبیاتی
دیپلماتیک و اصولی است و همین امر سبب شده است مردم به دیده احترام
به برنامههای آن نگاه کنند. تلویزیون تیشک اندیشمندانه به طرح
مسائل و مشکلات ملت کرد در کردستان ایران به طور اخص و دیگر
ملیتهای ایران به طور کلی میپردازد. از این روست که برنامههای
فارسی این تلویزیون از طرفداران پرشماری در جای جای ایران برخوردار
است. و با این کار به حقانیت این موضوع دامن میزند که مبارزهی
ملت کرد تنها به جغرافیای کردستان محدود نمیشود و دیگر ملیتهای
ایرانی در مبارزهی ملت کرد صاحب سهم هستند. و این هم نقطه عطفی
در مبارزات ملی دمکراتیک ملت کرد به حساب میآید که بیگمان در
آینده عواقب مثبتی را به دنبال خواهد داشت. تلویزیون تیشک با
معیارهای تعیین شدهاش در مدت زمان کم پخش رسمی برنامههای خود
توانسته است نظر مجموعهی کثیری را به سوی خود جلب کند و تردیدی
نیست در آیندهای نزدیک میتواند جدای از سازماندهی ملت کرد در
کردستان ایران به تریبون اصلی اپوزسیون ایرانی تبدیل شود. در جواب
سؤال دوم هم باید گفت، به غیر از خانوادهی حزب دمکرات کردستان
ایران که از بینندگان همیشگی تلویزیون تیشک به حساب میآیند،
فراوانند افراد دیگری که به مانند یک کردستانی تماشاگر و مخاطب
تیشک هستند. همچنانکه همگان واقفند، دنیای امروز جهان اخبار و
اطلاعات تازه است و شکی نیست تیشک هم با درک این ضرورت در این
شرایط حساس، ثابت کرده است که تلویزیون اصلی مردم کردستان ایران
است. بماند که دیگر برنامههای تیشک هم در این موقعیت بیتأثیر
نبودهاند. که این هم به اندیشهی صحیح برنامهریزی و پیشینهی حزب
دمکرات کردستان ایران که وزنهای سنگین در مناسبات ملت کرد به حساب
میآید و به سابقهی مبارزاتی بیوقفه و تلاش خستگیناپذیرانه و
پاک این حزب در مدت 61 سال گذشته برمیگردد. اما نباید این را هم
نادیده گرفت که تمامی مسائل کردستان ایران مشکلات سیاسی نیست و در
شرایط کنونی مردم با مشکلات عدیدهای همچون مصایب اجتماعی، فرهنگی،
اقتصادی و... دستوپنجه نرم میکنند و ضروریست که تلویزیون تیشک با
نگاهی دقیق به اجتماع امروزی کردستان ایران در طراحی برنامههای
خود دقیقتر عمل نماید. از همه مهمتر نسلی جدید است که بعد از
سالهای 1360 پا به عرصهی وجود گذاشتهاند. نسلی که در ایران امروز
به نسل سوخته معروف شدهاند. نسلی سرگردان که در میان اجتماع و
هویت گرفتار بحرانی عمیق شدهاند. گرچه تیشک با طراحی برنامهی
"لاوان" (جوانان) که هر دو هفته یکبار پخش میشود این ضرورت را حس
کرده است اما نباید از یاد برد که فانتریای جوان کرد ساکن اروپا با
دنیای جوانان کرد در کردستان ایران بسیار متفاوت است و نمیتوان
این فاصله را با چنین برنامهای پر کرد. بماند که کودکان هنوز در
تلویزیون تیشک سهمی ندارند. پس منطقی است تلویزیون تیشک با خوانشی
اصولی از اوضاع و احوال جوانان و کودکان امروز کردستان ایران به
طور جدی به این مهم بپردازد و تلاش کند تا روزانه مدتی معین را به
جوانان و کودکان اختصاص بدهد. چرا که احترام به جوانان و کودکان،
احترام گذاشتن به جامعه و خانوادههای کردستانی است و از این راه
میتوان بیشازپیش مخاطبان گستردهتری را به خود جذب کرد.
امید این میرود تلویزیون تیشک زبان تعیین سرنوشت مردم کرد در
کردستان ایران و نماد حقانیت ملت ستمدیدهی کرد در میان جوامع
جهانی باشد و تا محقق شدن هدف مقدس و برحق ملت کرد برای ایجاد
ایرانی فدرال و تأمین حقوق ملی ملت کرد قدم به قدم به سمت جلو گام
بردارد. و سرچشمهی امید مردم کرد و دیگر ملیتهای ایرانی باشد. |
